Scopus mu SCI mi daha iyi? Bir Yayın Kararının Ardındaki Hikâye
Scopus mu SCI mi Daha İyi? Asıl Soru Sandığımızdan Biraz Farklı
Geçenlerde bir forumda önüme şu soru çıktı: “Scopus mu SCI mi daha iyi?”
İlk bakışta son derece basit bir soru. Hatta insan ister istemez tek cümlelik bir cevap bekliyor: “SCI daha iyi.” Ya da tam tersi: “Scopus daha kapsamlı, dolayısıyla Scopus.”
Ama akademik hayatın içinde biraz zaman geçirdiğinizde bu iki cümlenin de fazlasıyla eksik kaldığını görüyorsunuz.
Bu soruyu ilk kez ciddi biçimde tartıştığım günü hatırlıyorum. Bir yüksek lisans öğrencisi, makalesini göndereceği dergiyi seçmeye çalışıyordu. Elinde iki dergi vardı. Birinin Scopus’ta tarandığını, diğerinin ise Web of Science kapsamında SCIE’de yer aldığını söylemişti.
“Hangisine göndersem akademik kariyerim açısından daha iyi olur?” diye sordu.
Masada bulunan iki akademisyen aynı anda cevap vermedi.
Mert doğrudan bilgisayarını açtı. Dergilerin indeks durumlarını, çeyrekliklerini, atıf göstergelerini ve üniversitenin akademik yükseltme kriterlerini kontrol etmeye başladı. Onun yaklaşımı oldukça stratejikti: Önce hedef belli olmalı, sonra o hedefe götürecek dergi seçilmeliydi.
Elif ise öğrencinin yüzüne baktı.
“Bu makaleyi hangi dergi gerçekten okur?” diye sordu.
Sonra öğrencinin çalışmasının hangi araştırma topluluğuna hitap ettiğini, danışmanıyla hangi konuları konuştuğunu ve uzun vadede hangi akademik çevrede yer almak istediğini anlamaya çalıştı.
İkisi de farklı bir şey yapıyordu ama ikisinin de amacı aynıydı: Öğrencinin yanlış bir karar vermesini engellemek.
O gün anladığım şey şuydu: Akademide “hangisi daha iyi?” sorusunun çoğu zaman tek bir cevabı yok.
Önce Küçük Bir Kavram Karmaşasını Çözelim
Burada önemli bir ayrım var.
Scopus, Elsevier tarafından geliştirilen geniş kapsamlı bir özet ve atıf veritabanıdır. Dergiler, kitaplar, konferans bildirileri ve başka akademik içerikler dahil olmak üzere oldukça geniş bir literatürü kapsar. Elsevier, Scopus’un 2004 yılında kullanıma sunulduğunu belirtiyor.
“SCI” dediğimiz kavram ise tarihsel olarak Science Citation Index’i ifade eder. Eugene Garfield tarafından geliştirilen SCI’nin ilk sürümü 1964 yılında yayımlandı ve atıf bağlantılarını kullanarak bilimsel literatürün keşfedilmesini değiştiren önemli bir dönüm noktası oldu. Günümüzde araştırmacıların “SCI dergi” diye ifade ettiği yayınların önemli bir kısmı aslında Web of Science Core Collection içerisindeki Science Citation Index Expanded, yani SCIE kapsamını kasteder.
Yani aslında karşılaştırma biraz şöyle:
“Scopus mu, SCI mi?”
yerine,
“Scopus’ta indekslenen bir dergi mi, yoksa Web of Science/SCIE’de indekslenen bir dergi mi benim hedefim açısından daha uygun?”
demek daha doğru.
Bu küçük gibi görünen fark, yayın stratejisini ciddi biçimde değiştirebilir.
Mert'in Masadaki Haritası: Akademik Yayın Bir Strateji Meselesi
Mert, öğrencinin önüne bir kâğıt koydu.
“Önce hedefimizi yazalım.”
1. Doktora başvurusu mu?
2. Akademik yükselme mi?
3. Proje başvurusu mu?
4. Uluslararası görünürlük mü?
5. Belirli bir üniversitenin yayın kriterini karşılamak mı?
6. Alanında güçlü bir araştırma grubu tarafından fark edilmek mi?
Sonra önemli bir cümle söyledi:
“Derginin indeksinden önce, senin akademik hedefin hangi indeksi önemsiyor, ona bak.”
Bence bu cümle oldukça değerli.
Çünkü bazı araştırmacılar yalnızca “SCI” veya “Scopus” kelimesine bakıyor. Oysa bir üniversitenin akademik teşvik, atama veya yükseltme yönergesi belirli indeksleri farklı şekilde değerlendirebilir.
Örneğin bir kurum SCIE kapsamındaki yayınlara özel ağırlık verebilirken başka bir kurum Scopus kapsamındaki yayınları farklı bir kategoride değerlendirebilir.
Dolayısıyla internet üzerinde “SCI her zaman Scopus’tan üstündür” gibi genel bir hüküm aramak yerine, çalışacağınız kurumun güncel kriterlerine bakmak çok daha güvenlidir.
Çünkü akademik dünyanın acı ama gerçek taraflarından biri şu:
Prestij ile resmi değerlendirme kriteri aynı şey değildir.
Bir dergi bilimsel açıdan çok güçlü olabilir ama sizin başvuru yaptığınız kurumun belirli kategorisinde beklediğiniz avantajı sağlamayabilir.
Elif'in Sorusu: “Peki Makaleyi Kim Okuyacak?”
Elif'in yaklaşımı ise biraz farklıydı.
“Bir makalenin sadece indekslenmesi yetmez,” dedi. “Doğru insanların önüne çıkması da gerekir.”
Bu noktada bence akademik yayıncılığın insani tarafı ortaya çıkıyor.
Akademik sistem çoğu zaman sayılardan oluşuyormuş gibi görünür: Atıf sayısı, h-indeksi, çeyreklik, dergi sıralaması, yayın sayısı...
Fakat bütün bu sayıların arkasında gerçek insanlar vardır.
Bir makaleyi yazan araştırmacı.
Hakem.
Editör.
Makaleyi daha sonra okuyacak başka bir araştırmacı.
Bir proje ekibine dahil olacak meslektaş.
Bir öğrencinin tezinde kullanacağı kaynak.
Dolayısıyla yayın stratejisi yalnızca “hangi indeks daha prestijli?” sorusuyla kurulamaz.
Elif'in yaklaşımı burada daha ilişkisel bir pencere açıyordu: “Bu çalışma hangi bilimsel topluluğun parçası olacak?”
Bu, Mert'in stratejik yaklaşımının karşıtı değildi.
Tam tersine, onu tamamlıyordu.
Mert “Nereye gitmeliyiz?” diye soruyordu.
Elif ise “Oraya vardığımızda kimlerle konuşacağız?” diye soruyordu.
SCI'nin Hikâyesi Aslında İnternet Öncesine Kadar Gidiyor
Bugün “indeks” kelimesini çok sıradan kullanıyoruz.
Bir kutuya anahtar kelime yazıyoruz ve saniyeler içinde binlerce makale karşımıza çıkıyor.
Ama bu her zaman böyle değildi.
Eugene Garfield'ın atıf indeksleme fikri 1950'li yıllara dayanıyor. İlk Science Citation Index 1964 yılında yayımlandı. Amaç yalnızca makale bulmak değildi; makaleler arasındaki atıf ilişkilerini görünür hale getirmekti. Böylece bir araştırmacı, belirli bir fikrin literatürde nasıl geliştiğini izleyebiliyordu.
Bugün Google'da bir bağlantıya tıklamak bize ne kadar doğal geliyorsa, akademik literatürün atıf bağlantıları üzerinden keşfedilmesi de artık o kadar doğal.
Fakat bunun arkasında onlarca yıllık bir bilimsel bilgi organizasyonu tarihi var.
Web of Science da zaman içinde bu yapıyı genişletti. SCI, SSCI ve AHCI gibi indeksler daha sonra Web of Science çatısı altında bir araya geldi.
Bu tarih bize önemli bir şey söylüyor:
SCI'nin güçlü algılanmasının nedeni yalnızca bugünkü adı değildir; bilimsel literatürün atıf temelli organizasyonunda çok uzun bir geçmişe sahip olmasıdır.
Scopus Neden Bu Kadar Önemli Hale Geldi?
Sonra sahneye Scopus çıktı.
2004 yılında kullanıma sunulan Scopus, literatür tarama ve atıf analizi açısından geniş kapsamlı bir alternatif oluşturdu. Zaman içerisinde dergi kapsamının yanında kitaplar, konferans materyalleri ve farklı akademik içerik türlerini de kapsayacak şekilde büyüdü.
Scopus mu SCI mi Daha İyi? Asıl Soru Sandığımızdan Biraz Farklı
Geçenlerde bir forumda önüme şu soru çıktı: “Scopus mu SCI mi daha iyi?”
İlk bakışta son derece basit bir soru. Hatta insan ister istemez tek cümlelik bir cevap bekliyor: “SCI daha iyi.” Ya da tam tersi: “Scopus daha kapsamlı, dolayısıyla Scopus.”
Ama akademik hayatın içinde biraz zaman geçirdiğinizde bu iki cümlenin de fazlasıyla eksik kaldığını görüyorsunuz.
Bu soruyu ilk kez ciddi biçimde tartıştığım günü hatırlıyorum. Bir yüksek lisans öğrencisi, makalesini göndereceği dergiyi seçmeye çalışıyordu. Elinde iki dergi vardı. Birinin Scopus’ta tarandığını, diğerinin ise Web of Science kapsamında SCIE’de yer aldığını söylemişti.
“Hangisine göndersem akademik kariyerim açısından daha iyi olur?” diye sordu.
Masada bulunan iki akademisyen aynı anda cevap vermedi.
Mert doğrudan bilgisayarını açtı. Dergilerin indeks durumlarını, çeyrekliklerini, atıf göstergelerini ve üniversitenin akademik yükseltme kriterlerini kontrol etmeye başladı. Onun yaklaşımı oldukça stratejikti: Önce hedef belli olmalı, sonra o hedefe götürecek dergi seçilmeliydi.
Elif ise öğrencinin yüzüne baktı.
“Bu makaleyi hangi dergi gerçekten okur?” diye sordu.
Sonra öğrencinin çalışmasının hangi araştırma topluluğuna hitap ettiğini, danışmanıyla hangi konuları konuştuğunu ve uzun vadede hangi akademik çevrede yer almak istediğini anlamaya çalıştı.
İkisi de farklı bir şey yapıyordu ama ikisinin de amacı aynıydı: Öğrencinin yanlış bir karar vermesini engellemek.
O gün anladığım şey şuydu: Akademide “hangisi daha iyi?” sorusunun çoğu zaman tek bir cevabı yok.
Önce Küçük Bir Kavram Karmaşasını Çözelim
Burada önemli bir ayrım var.
Scopus, Elsevier tarafından geliştirilen geniş kapsamlı bir özet ve atıf veritabanıdır. Dergiler, kitaplar, konferans bildirileri ve başka akademik içerikler dahil olmak üzere oldukça geniş bir literatürü kapsar. Elsevier, Scopus’un 2004 yılında kullanıma sunulduğunu belirtiyor.
“SCI” dediğimiz kavram ise tarihsel olarak Science Citation Index’i ifade eder. Eugene Garfield tarafından geliştirilen SCI’nin ilk sürümü 1964 yılında yayımlandı ve atıf bağlantılarını kullanarak bilimsel literatürün keşfedilmesini değiştiren önemli bir dönüm noktası oldu. Günümüzde araştırmacıların “SCI dergi” diye ifade ettiği yayınların önemli bir kısmı aslında Web of Science Core Collection içerisindeki Science Citation Index Expanded, yani SCIE kapsamını kasteder.
Yani aslında karşılaştırma biraz şöyle:
“Scopus mu, SCI mi?”
yerine,
“Scopus’ta indekslenen bir dergi mi, yoksa Web of Science/SCIE’de indekslenen bir dergi mi benim hedefim açısından daha uygun?”
demek daha doğru.
Bu küçük gibi görünen fark, yayın stratejisini ciddi biçimde değiştirebilir.
Mert'in Masadaki Haritası: Akademik Yayın Bir Strateji Meselesi
Mert, öğrencinin önüne bir kâğıt koydu.
“Önce hedefimizi yazalım.”
1. Doktora başvurusu mu?
2. Akademik yükselme mi?
3. Proje başvurusu mu?
4. Uluslararası görünürlük mü?
5. Belirli bir üniversitenin yayın kriterini karşılamak mı?
6. Alanında güçlü bir araştırma grubu tarafından fark edilmek mi?
Sonra önemli bir cümle söyledi:
“Derginin indeksinden önce, senin akademik hedefin hangi indeksi önemsiyor, ona bak.”
Bence bu cümle oldukça değerli.
Çünkü bazı araştırmacılar yalnızca “SCI” veya “Scopus” kelimesine bakıyor. Oysa bir üniversitenin akademik teşvik, atama veya yükseltme yönergesi belirli indeksleri farklı şekilde değerlendirebilir.
Örneğin bir kurum SCIE kapsamındaki yayınlara özel ağırlık verebilirken başka bir kurum Scopus kapsamındaki yayınları farklı bir kategoride değerlendirebilir.
Dolayısıyla internet üzerinde “SCI her zaman Scopus’tan üstündür” gibi genel bir hüküm aramak yerine, çalışacağınız kurumun güncel kriterlerine bakmak çok daha güvenlidir.
Çünkü akademik dünyanın acı ama gerçek taraflarından biri şu:
Prestij ile resmi değerlendirme kriteri aynı şey değildir.
Bir dergi bilimsel açıdan çok güçlü olabilir ama sizin başvuru yaptığınız kurumun belirli kategorisinde beklediğiniz avantajı sağlamayabilir.
Elif'in Sorusu: “Peki Makaleyi Kim Okuyacak?”
Elif'in yaklaşımı ise biraz farklıydı.
“Bir makalenin sadece indekslenmesi yetmez,” dedi. “Doğru insanların önüne çıkması da gerekir.”
Bu noktada bence akademik yayıncılığın insani tarafı ortaya çıkıyor.
Akademik sistem çoğu zaman sayılardan oluşuyormuş gibi görünür: Atıf sayısı, h-indeksi, çeyreklik, dergi sıralaması, yayın sayısı...
Fakat bütün bu sayıların arkasında gerçek insanlar vardır.
Bir makaleyi yazan araştırmacı.
Hakem.
Editör.
Makaleyi daha sonra okuyacak başka bir araştırmacı.
Bir proje ekibine dahil olacak meslektaş.
Bir öğrencinin tezinde kullanacağı kaynak.
Dolayısıyla yayın stratejisi yalnızca “hangi indeks daha prestijli?” sorusuyla kurulamaz.
Elif'in yaklaşımı burada daha ilişkisel bir pencere açıyordu: “Bu çalışma hangi bilimsel topluluğun parçası olacak?”
Bu, Mert'in stratejik yaklaşımının karşıtı değildi.
Tam tersine, onu tamamlıyordu.
Mert “Nereye gitmeliyiz?” diye soruyordu.
Elif ise “Oraya vardığımızda kimlerle konuşacağız?” diye soruyordu.
SCI'nin Hikâyesi Aslında İnternet Öncesine Kadar Gidiyor
Bugün “indeks” kelimesini çok sıradan kullanıyoruz.
Bir kutuya anahtar kelime yazıyoruz ve saniyeler içinde binlerce makale karşımıza çıkıyor.
Ama bu her zaman böyle değildi.
Eugene Garfield'ın atıf indeksleme fikri 1950'li yıllara dayanıyor. İlk Science Citation Index 1964 yılında yayımlandı. Amaç yalnızca makale bulmak değildi; makaleler arasındaki atıf ilişkilerini görünür hale getirmekti. Böylece bir araştırmacı, belirli bir fikrin literatürde nasıl geliştiğini izleyebiliyordu.
Bugün Google'da bir bağlantıya tıklamak bize ne kadar doğal geliyorsa, akademik literatürün atıf bağlantıları üzerinden keşfedilmesi de artık o kadar doğal.
Fakat bunun arkasında onlarca yıllık bir bilimsel bilgi organizasyonu tarihi var.
Web of Science da zaman içinde bu yapıyı genişletti. SCI, SSCI ve AHCI gibi indeksler daha sonra Web of Science çatısı altında bir araya geldi.
Bu tarih bize önemli bir şey söylüyor:
SCI'nin güçlü algılanmasının nedeni yalnızca bugünkü adı değildir; bilimsel literatürün atıf temelli organizasyonunda çok uzun bir geçmişe sahip olmasıdır.
Scopus Neden Bu Kadar Önemli Hale Geldi?
Sonra sahneye Scopus çıktı.
2004 yılında kullanıma sunulan Scopus, literatür tarama ve atıf analizi açısından geniş kapsamlı bir alternatif oluşturdu. Zaman içerisinde dergi kapsamının yanında kitaplar, konferans materyalleri ve farklı akademik içerik türlerini de kapsayacak şekilde büyüdü.